{"id":7139,"date":"2024-04-20T06:05:19","date_gmt":"2024-04-20T06:05:19","guid":{"rendered":"https:\/\/der-kanun.musaj.com\/?post_type=product&#038;p=7139"},"modified":"2025-12-05T20:54:32","modified_gmt":"2025-12-05T20:54:32","slug":"der-kanun","status":"publish","type":"product","link":"https:\/\/www.derkanun.ch\/sq\/product\/der-kanun\/","title":{"rendered":"Der Kanun"},"content":{"rendered":"<h2 class=\"fusion-responsive-typography-calculated\" data-fontsize=\"21\" data-lineheight=\"27.09px\">Parath\u00ebnie &amp; fal\u00ebnderim<\/h2>\n<p>Kanuni i Lek\u00eb Dukagjinit, aq shpesh i cituar, por nuk e kan\u00eb kuptuar. \u2013 Kjo ka qen\u00eb me vite si pik\u00ebnisje p\u00ebr iden\u00eb e, m\u00eb von\u00eb, p\u00ebr fillimin e projektit t\u00eb p\u00ebrkthimit t\u00eb Kanunit t\u00eb Lek\u00eb Dukagjinit. Megjithat\u00eb nuk kan\u00eb mundur ta paramendojn\u00eb as botuesi dhe as p\u00ebrkthyesi, q\u00eb, pasi t\u00eb kryhet ky p\u00ebrkthim, m\u00eb shum\u00eb do t\u00eb parashtrohen pyetje se sa do t\u00eb ket\u00eb p\u00ebrgjigje. P\u00ebrkthimi prej gjuh\u00ebs shqipe n\u00eb gjuh\u00ebn gjermane ka qen\u00eb nj\u00eb rrug\u00eb e gjat\u00eb n\u00eb k\u00ebrkimin e fjal\u00ebve adekuate, si n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe ashtu edhe n\u00eb gjuh\u00ebn gjermane. Sepse gjuha, e cila \u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorur n\u00eb botimin e vitit 1933\u00a0<strong>\u00ebsht\u00eb nj\u00eb portret i gjuh\u00ebs q\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorur n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb e asaj kohe<\/strong>\u00a0(botim i Franqeskan\u00ebve t\u00eb Shkodr\u00ebs me redaktim t\u00eb At Gjergj Fisht\u00ebs). Pengesat gjuh\u00ebsore, q\u00eb ta kemi n\u00eb gjuh\u00ebn e sotme shqipe, i kaluam fal\u00eb ndihm\u00ebs s\u00eb madhe t\u00eb albanologut Prend Buzhala (Klin\u00eb), i cili punoi me zell t\u00eb madh. Kurse rregullisht parashtrohej pyetja se si mund t`i pasqyronim, p\u00ebr koh\u00ebn e sotme, t\u00ebr\u00ebsin\u00eb e provave shoq\u00ebrore t\u00eb nj\u00eb strukture familjare fshatare, e cila pothuajse tani \u00ebsht\u00eb zhdukur. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, p\u00ebrkthimi n\u00eb gjuh\u00ebn e sotme shqipe, shpeshher\u00eb diktonte se si do t\u00eb merrte form\u00ebn formulimi n\u00eb gjuh\u00ebn gjermane, p\u00ebr t`iu p\u00ebrshtat\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb simetrike tekstit burimor.<\/p>\n<p>Ndryshimet e thella n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb shqiptare dhe kosovare prej vitit 1933 deri m\u00eb sot, dhe i miliona njer\u00ebzve t\u00eb shp\u00ebrndar\u00eb anemban\u00eb bot\u00ebs, me prejardhje shqiptare, nuk ia ndalojn\u00eb vetes q\u00eb ta p\u00ebrdorin Kanunin e t\u00eb veprojn\u00eb \u201csipas Kanunit\u201d, mir\u00ebpo ky ndryshim i detyron q\u00eb t\u00eb p\u00ebrshtaten me kujdes n\u00eb bot\u00ebn e jet\u00ebs reale t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb s\u00eb sotme. \u2013 Kjo bie n\u00eb sy tek ligjdh\u00ebn\u00ebsit lokal\u00eb, n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb, n\u00eb drejtim t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs penale. Monopoli ekzekutiv i pleqnar\u00ebve (pleqt\u00eb e kanunit) sot ka kaluar n\u00eb dor\u00ebn e shtetit, si n\u00eb vendin prej ku vjen Kanuni, ashtu edhe n\u00eb ato vende ku ata kan\u00eb migruar. Megjithat\u00eb, duket se disa familje me prejardhje shqiptare, ashtu sikund\u00ebr shtypi dhe mediat elektronike, e marrin legjitimitetin q\u00eb t`i p\u00ebrdorin rregullat e Kanunit, edhe ato reale edhe ato t\u00eb gabuara. K\u00ebshtu q\u00eb nuk mund t`u ik\u00ebsh keqkuptimeve t\u00eb m\u00ebdha dhe tragjike.<\/p>\n<p>P\u00ebr arsye se Kanun t\u00eb shkruar nuk ka, respektivisht nuk kishte, dhe ishte trash\u00ebguar (bartur) gojarisht si ligj, me vet\u00ebdije t\u00eb plot\u00eb, p\u00ebrkthimi t\u00eb cilin e keni para jush \u00ebsht\u00eb i bazuar (dhe i kufizuar) n\u00eb Kanunin e Lek\u00eb Dukagjinit, t\u00eb p\u00ebrmbledhur nga Shtjef\u00ebn Gje\u00e7ovi dhe i botuar nga fran\u00e7eskan\u00ebt e Shkodr\u00ebs. Ky p\u00ebrkthim lexuesve gjerman\u00eb ua krijon mund\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb hyr\u00eb n\u00eb Kanun, duke i l\u00ebn\u00eb anash dallimet regjionale t\u00eb Kanunit.\u00a0<strong>Mbetet i hapur botimi i Kanunit n\u00eb gjuh\u00ebn e sotme shqipe.<\/strong><\/p>\n<p>Me gjith\u00eb rezervat dhe kufizimet, tani e keni n\u00eb dor\u00eb Kanunin n\u00eb gjuh\u00ebn gjermane, t\u00eb vetmit me t\u00eb drejt\u00ebn legjitime p\u00ebr p\u00ebrkthim (shqip-gjermanisht), q\u00eb ju lejon p\u00ebr t\u00eb hyr\u00eb n\u00eb nj\u00eb bot\u00eb t\u00eb fascinuar t\u00eb mendimeve. Befasi \u00ebsht\u00eb se shum\u00eb rregullore n\u00eb Kanun jan\u00eb si n\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn e vjet\u00ebr romake. Fakti q\u00eb kapitulli i par\u00eb i kushtohet kish\u00ebs, respektivisht bashk\u00ebpunimit t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb cive dhe klerit, referon pozicionimin e interesave t\u00eb krishterimit t\u00eb at\u00ebhersh\u00ebm. Nga kjo nuk mund t\u00eb vihet n\u00eb pyetje vlefshm\u00ebria mbikonfeksionale e Kanunit, edhe p\u00ebr arsye se rr\u00ebnj\u00ebt e tij, pa m\u00ebdyshje, jan\u00eb m\u00eb t\u00eb vjetra se sa t\u00eb kish\u00ebs s\u00eb krishter\u00eb.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb befasi, se edhe n\u00eb dit\u00ebt e sotme kthehen e i p\u00ebrdorin rregullat e v\u00ebrteta ose t\u00eb gabuara t\u00eb Kanunit. B\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr nj\u00eb simbolik\u00eb folkloristike? Jan\u00eb tentime t\u00eb vonuara p\u00ebr shp\u00ebtimin e sistemit familjar patriarkal? \u00cbsht\u00eb malli p\u00ebr nj\u00eb ekzistenc\u00eb t\u00eb vuajtur n\u00eb nj\u00eb bot\u00eb t\u00eb padetyrueshme? Leximi dhe posa\u00e7\u00ebrisht rileximi i Kanunit, nxjerr urt\u00ebsin\u00eb (men\u00e7urin\u00eb) n\u00eb drit\u00eb, urt\u00ebsi q\u00eb n ndeshet menj\u00ebher\u00eb. P\u00ebr shembull, gjakmarrja nuk \u00ebsht\u00eb e drejtuar n\u00eb vrasje t\u00eb detyrueshme. Kanuni ofron zgjedhje n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast. Gjithashtu rregullat e jet\u00ebs s\u00eb p\u00ebrditshme t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb s\u00eb asaj kohe shqyrtohen si men\u00e7uri ose si bukuri. Njer\u00ebzve per\u00ebndimor\u00eb, t\u00eb ashtuquajtur t\u00eb formuar dhe t\u00eb ngritur, me t\u00eb drejt\u00eb mund t`ua shtroj nj\u00eb pyetje t\u00eb pap\u00ebrshtatshme, p\u00ebr \u00e7`arsye perceptimet tuaja shpesh jan\u00eb t\u00eb filtruara n\u00eb mesazhet e frik\u00ebs dhe tmerrit?<\/p>\n<p>Botuesi:<\/p>\n<p>Martin Sch\u00e4llebaum, Luzern<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Parath\u00ebnie &amp; fal\u00ebnderim Kanuni i Lek\u00eb Dukagjinit, aq shpesh i cituar, por nuk e kan\u00eb kuptuar. \u2013 Kjo ka qen\u00eb me vite si pik\u00ebnisje p\u00ebr iden\u00eb e, m\u00eb von\u00eb, p\u00ebr fillimin e projektit t\u00eb p\u00ebrkthimit t\u00eb Kanunit t\u00eb Lek\u00eb Dukagjinit. Megjithat\u00eb nuk kan\u00eb mundur ta paramendojn\u00eb as botuesi dhe as p\u00ebrkthyesi, q\u00eb, pasi t\u00eb kryhet &hellip; <br \/><a href=\"https:\/\/www.derkanun.ch\/sq\/product\/der-kanun\/\" class=\"more-link\">Continue reading <span class=\"screen-reader-text\">Der Kanun<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"featured_media":7747,"comment_status":"open","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"product_cat":[91,94],"product_tag":[],"class_list":{"0":"post-7139","1":"product","2":"type-product","3":"status-publish","4":"has-post-thumbnail","6":"product_cat-bardhec-berisha","7":"product_cat-pater-shtjefen-konstantin-gjecovi","9":"first","10":"instock","11":"shipping-taxable","12":"purchasable","13":"product-type-simple"},"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.derkanun.ch\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/product\/7139","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.derkanun.ch\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/product"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.derkanun.ch\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/product"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.derkanun.ch\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7139"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.derkanun.ch\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7747"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.derkanun.ch\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7139"}],"wp:term":[{"taxonomy":"product_cat","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.derkanun.ch\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/product_cat?post=7139"},{"taxonomy":"product_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.derkanun.ch\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/product_tag?post=7139"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}